Waterbeeldspraak
Het slechte nieuws is natuurlijk dat we een volgende vastloper niet kunnen voorkomen. Af en toe uitglijden over een bananenschil hoort bij de ontwikkelingsgeschiedenis van de homo economicus. We hebben al acht eeuwen financiële crises. Het zit ingebakken in de markteconomie. Innovatie is de drijver van de groei, maar we overdrijven. Na een eerste reële groei, worden we euforisch en denken dat de wereld definitief veranderd is, dat er een ‘nieuwe economie’ zal ontstaan. En die verbeelding gaat met ons aan de haal. En die kan er mee aan de haal gaan omdat risicomodellen nooit het hele plaatje laten zien. In modellen zou de meest onwaarschijnlijke 1 procent op de curve in het risicomanagement meer aandacht verdienen dan de 99 meest waarschijnlijke procenten. Maar dat gebeurt natuurlijk niet, waardoor managers, handelaren, fondsbeheerders en consumenten er na verloop van tijd op gaan rekenen dat het steeds gaat zoals het ging: omhoog. De mens is ongeneeslijk optimistisch. Dat is geen oordeel, laat staan een veroordeling. Slechts een constatering. Voorkomen mag dan wel beter zijn dan genezen, maar dan moeten we wel eerst accepteren dat we wat mankeren. En dat zal niet snel gebeuren. En daarom vinden we als calculerende burgers de premie (investering) voor een verzekering (bijvoorbeeld dijkverhoging) weggegooid geld zolang niet onomstotelijk vaststaat dat zich het risico (overstroming) ook openbaart (1953). Kortom: het verhaal van de wal en het schip, het kalf en de put en de kruik die te water gaat tot ie barst. Met zoveel waterbeeldspraak zouden we beter moeten weten.
