Turbostaat
Van 
grotere afstand maakt de mensheid op dit moment een transitieproces door. En omschakeling van een wereldeconomie die op fossiele brandstof draait naar een wereldeconomie die op herwinbare energie draait, met kernenergie en CO2 afgevangen steenkoolcentrales als tussenoplossing. De rol van overheden in dat proces is cruciaal. De metafoor van een rentmeester is dan te passief. De staat moet de betrouwbare spelverdeler willen en durven zijn op een vrije markt die zichzelf gevangen houdt in eendoodlopende straat die “Vraag & Aanbod” heet: omdat consumenten onvoldoende bereid zijn meer te betalen voor duurzame producten, bieden producenten die producten niet aan. En omdat producenten onvoldoende bereid zijn om duurzame producten aan te bieden, kunnen consumenten daar ook niet voor kiezen. Zo’n kip en ei verhaal is meteen ook een Gordiaanse knoop. En hoeveel kansen krijgen overheden om dergelijke knopen door te hakken? Presidenten als Sarkozy en Obama lijken dat turbostaatsmodel te begrijpen.
Wanneer een overheid eenmaal heeft gekozen voor een duurzame energievoorziening, valt niet in te zien waarom zij de trend naar een duurzame economie niet verder zal doortrekken. Ook al omdat de klimaatcrisis elke economische crises dieper inkleurt. Het brengt consumenten en producenten in een manisch-depressieve dispositie die niet bevorderlijk is voor een gezonde economie op de lange termijn. Anders gezegd: het vertrouwen van consumenten en producenten zal er zienderogen op vooruitgaan als we de opwarming van de aarde onder controle krijgen. En er is nog een megatrend die aannemelijk maakt dat in dat transitieproces zitten: een duurzame economie sluit beter aan bij de demografische ontwikkeling in een Europa dat in sneltreinvaart ontgroent en vergrijst. Daar past een kalmer tempo bij. Van presto naar andante en van volume naar kwaliteit. Ook daar moet een economie zich op instellen.
