Het bevel van Odysseus
Waar het gaat om verandering, vernieuwing en verbetering is het niet gewaagd te voorspellen dat beloning, beloningsstructuur en reputatiemanagement komende jaren nadrukkelijk in het teken komen te staan van moreel leiderschap, responsible leadership, ethisch leiderschap of welke andere naam er ook aan gegeven zal worden. Wellicht dat remuneratiecommissies daar de criteria voor het bonusbeleid op zullen toesnijden. Misschien is de meest eenvoudige maatregel het voorschrift dat een raad van bestuur en een raad van commissarissen voor minstens de helft uit vrouwen moet bestaan. Dat leidt hoogstwaarschijnlijk tot een aansturing die minder gericht is op korte termijn scoren en meer op lange termijn koesteren. Daarnaast lijkt het logisch om de bonus ook afhankelijk te maken van de mate van medewerkers- en klanttevredenheid. En tenslotte zou het toevoegen van een werknemerscommissaris en een klantcommissaris leiden tot een meer evenwichtig beleid bij die ondernemingen die het regelmatig op de heupen krijgen.
De overheid zou meer sturend mogen zijn, waar het bonusafspraken betreft. Misschien zelfs in EU verband. Zelfregulering op het niveau van individuele ondernemingen werkt niet. Dat is hetzelfde als afspreken dat een reiger geen kikkers meer uit de sloot mag vissen. Een onmogelijke opgave. Weerstand bieden aan bonusgeld is haast het onmenselijke vragen. Alleen Odysseus beval zijn makkers hun oren met bijenwas dicht te stoppen en hem vast te binden aan de mast van zijn schip toen hij het eiland van de Sirenen naderde. Op die manier zou hij wel hun betoverende gezang horen, maar niet in hun klauwen terecht komen. ‘Hoe harder jullie mij zien schreeuwen’, zei Odysseus tegen zijn mannen, ‘hoe strakker jullie mij moeten vastbinden.’ Is de kredietcrisis niet het bevel van de markt richting overheid om zichzelf te disciplineren?
